डाळ मिल उद्योग या विषयी महत्त्वाची बातमी

डाळ मिल (Dal Mill) उद्योगासाठी मे २०२६ हा महिना अत्यंत महत्त्वाचा आहे, कारण सध्या तुरीचे आणि हरभऱ्याचे नवीन हंगाम स्थिर होत असून केंद्र सरकारने काही महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले आहेत.

या उद्योगातील ताज्या बातम्या आणि महत्त्वाचे अपडेट्स खालीलप्रमाणे आहेत:

१. तूर आणि उडीद डाळीवरील आयात शुल्क सवलत

केंद्र सरकारने देशांतर्गत पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी तूर आणि उडीद डाळीच्या ‘मुक्त आयाती’ला (Free Import) मार्च २०२७ पर्यंत मुदतवाढ दिली आहे.

• उद्योजकांसाठी बातमी: जर तुमची मिल बंदर क्षेत्राच्या (Port Area) जवळ असेल किंवा तुम्ही कच्चा माल आयात करून प्रक्रिया करणार असाल, तर तुम्हाला कच्च्या मालाची कमतरता भासणार नाही. मात्र, स्थानिक शेतकऱ्यांकडून खरेदी करताना जागतिक बाजारातील दरांचा अभ्यास करणे गरजेचे आहे.

२. ‘भारत डाळ’ (Bharat Dal) ब्रँडचा प्रभाव

सरकारने ₹६० प्रति किलो दराने हरभरा डाळ (Chana Dal) विकण्याची ‘भारत डाळ’ योजना अधिक व्यापक केली आहे.

• अपडेट: सरकार आता स्थानिक मध्यम आणि लघु डाळ मिलर्सना या योजनेसाठी ‘पॅकेजिंग’ आणि ‘प्रोसेसिंग’ पार्टनर म्हणून सामावून घेण्याची शक्यता आहे. यामुळे छोट्या मिलर्सना हक्काची बाजारपेठ मिळू शकते.

३. स्टॉक लिमिट (Stock Limit) आणि पारदर्शकता

मे २०२६ मध्ये सरकारने डाळीच्या साठेबाजीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी नवीन पोर्टल सुरू केले आहे.

• महत्त्वाची बातमी: प्रत्येक डाळ मिलरला त्यांच्याकडे असणारा कच्चा माल आणि तयार डाळ यांचा साठा (Stock) दर शुक्रवारी पोर्टलवर अपडेट करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. याचे उल्लंघन केल्यास दंड होऊ शकतो.

४. आधुनिक तंत्रज्ञानासाठी अनुदान (Technology Upgradation)

डाळ मिलमध्ये आता जुन्या पद्धतीऐवजी ‘सॉर्टेक्स’ (Sortex) मशिनरीचा वापर वाढला आहे.

• बातमी: Agri-Infrastructure Fund (AIF) अंतर्गत डाळ मिल उभारणीसाठी ₹२ कोटींपर्यंतच्या कर्जावर ३% व्याज सवलत आणि केंद्र सरकारचे क्रेडिट गॅरंटी संरक्षण मिळत आहे.

• फायदा: सॉर्टेक्स डाळीला चकाकी चांगली असते आणि खडा किंवा कचरा नसल्यामुळे तिला ‘A-Grade’ बाजारभाव मिळतो.

बाजार भाव अंदाज (मे २०२६):

उद्योजकांसाठी नवीन संधी: ‘मिनी डाळ मिल’

महाराष्ट्र शासनाच्या ‘कृषी स्वावलंबन’ आणि ‘शरद पवार ग्रामसमृद्धी’ योजनेअंतर्गत ग्रामीण भागात ‘मिनी डाळ मिल’ (Mini Dal Mill) बसवण्यासाठी ५०% पर्यंत अनुदान दिले जात आहे. मोठ्या मिलच्या तुलनेत यात विजेचा वापर कमी आणि नफा अधिक आहे.

महत्त्वाचा सल्ला:

सध्या डाळीच्या किमतींमध्ये चढ-उतार असल्यामुळे तुम्ही ‘Value Addition’ वर भर द्या. म्हणजे केवळ डाळ न विकता, डाळीचे पीठ (बेसन) किंवा मिक्स डाळ पॅकेट्स तयार करून विकल्यास अधिक नफा मिळू शकतो.